أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
59
قانون ( فارسى )
از اين مهمان ناخوانده آسوده شد ، به سراغ اندام فرستندهء اين بلاى ناگهانى بپرداز ! كارى كن كه معده ديگر اين غلطها را تكرار نكند . در عين حال كوشش كن كه معده را نيروى بيشتر بخشى كه ديگر هيچ خلطى را از اين بابت در خود نپذيرد و ياراى دفع دشمن را داشته باشد . شايد خلط ناباب سبب بيمارى معده - كه خارجى است - از وقتى كه معده كاملا خالى از خوراك است و نيروى دفعكننده بيكار و در آرامش به سر مىبرد و نيروى كشندهء غذاى معده به سوى معده آمادهء حركت كردن است ، فرصت يابد و دزدكى خود را در معده پناه دهد كه ممكن است معده در حال سيرى و پرى از غذا چنين مهمان ناخواندهاى را نپذيرد . كسانى كه با اين مشكل روبهرو مىشوند كسانى هستند كه هرگز تحمّل گرسنگى را ندارند و دور نيست كه هرگاه گرسنه شدند ، غش كنند . پس بايد چنين كسانى كه گرسنگى را تحمّل نمىكنند قبل از رسيدن و فرصت يافتن ماده مايهء بيمارى - كه از معده بيگانه است و خود را بر معده تحميل مىكند - به داد معده برسند و غذا را به معده بفرستند و راه بر خلط سر زده ببندند و بايد غذايى كه فريادرس معده مىشود ، از نوعى باشد كه معده را نيرو مىبخشد . و ممكن است مادهاى كه از خارج وارد شده و به معده ريخته است ، سببش واكنشهاى روانى باشد ؛ مثلا انسانى كه بسيار خشمگين شده است ، يا به غم و اندوه طاقتفرسا برخورده است يا امثال خشم و اندوه بر وى وارد آمده است ، مادهء مايهء بيمارى - كه در احشاء ويلان - است خانه را خالى ديده و در معده خزيده است . چنين كسانى كه از اثر واكنشهاى روانى به بلاى سوء مزاج معدهء همراه ماده گرفتار مىشوند ، درد گزش در دهانهء معده را احساس مىكنند كه تا قى نكنند درد آرام نمىگيرد . حال برگرديم به علاج اينگونه خلطهاى ناباب كه معده را حمّام پنداشتهاند و سر زده داخل شدهاند . دقّت كن ! اگر تشخيص دادى كه مادهء بيمارى معده از سوى مغز سرازير شده است و در معده ريخته است ، علاجش از اين قرار است : 1 - فلفل سفيد ساييده در آب ريخته و آب به هم زده شده . 2 - خاراگوش . 3 - الوا كه بسيار بهرهرسان نيست ، اما تا اندازهاى فايده دارد . 4 - ايارج ( معجون مسهل ) در معالجهء اين حالت يعنى در علاج و چارهسازى مادهء بيمارى معده كه از سوى مغز به معده روانه شده است بسيار تأثيربخش است ؛ زيرا داروهايى در آن به كار رفته است كه بسيار تحليل برنده و زداينده هستند و شرح چنين ايارجى را سابقا بيان كردهايم . وقتى علاج با اشكال روبهرو مىشود ، كه ازدواجيّتى در بيمار باشد ؛ مثلا سر سردمزاج و معدهء گرم مزاج دارد - بايد براى چاره كردن گسيل شده از سر كه سردمزاج است ، داروى گرم از قبيل